Direct naar

• Actualiteiten over westnijlkoorts

Hoe herken ik westnijlkoorts?

De meeste mensen (80%) met een infectie van het westnijlvirus krijgen geen klachten. Zo’n 19% van de besmette mensen krijgt milde griepachtige klachten, zoals:

• koorts
• hoofdpijn
• spierpijn
• buikpijn
• diarree
• soms huiduitslag
• soms vergrote lymfeklieren

Hoe groot is de kans dat iemand ernstig ziek wordt of overlijdt bij westnijlvirus?

Uit onderzoek weten we dat de meeste mensen die het westnijlvirus krijgen helemaal geen klachten krijgen. Een deel krijgt milde klachten zoals koorts, spierpijn en hoofdpijn.
Heel soms (1% van de infecties) wordt iemand ernstig ziek. Iemand kan dan een hersenontsteking of hersenvliesontsteking krijgen. Bij deze ernstige ziektes is de kans op overlijden 4 tot 14%. Bij mensen van zeventig jaar of ouder kan dit stijgen naar 15 tot 29%.

Welke mensen kunnen erg ziek worden van westnijlkoorts?

Mensen ouder dan 50 jaar en mensen met een lagere weerstand door ziekte of medicijnen hebben meer kans om erg ziek te worden van westnijlkoorts.

Hoe krijg ik westnijlkoorts?

Mensen krijgen het westnijlvirus via een beet van een besmette mug. Dit gaat via de huissteekmug (Culex pipiens), de meest voorkomende mug in Nederland. De muggen raken besmet door zich te voeden met bloed van besmette vogels. Daarna kunnen deze muggen het virus via een muggenbeet verspreiden naar andere vogels en soms ook naar mensen, paarden en andere zoogdieren. Andersom kunnen muggen het virus niet van mensen en andere zoogdieren krijgen. 

De tijd tussen een besmette muggenbeet en de eerste klachten is twee tot veertien dagen. Meestal duurt het twee tot zes dagen. Iemand die westnijlkoorts heeft gehad, kan de ziekte niet opnieuw krijgen.

Hoe voorkom ik westnijlkoorts?

De belangrijkste maatregel is uzelf te beschermen tegen muggen. De gewone huissteekmug is vooral actief in de schemering. U kunt dan deze adviezen opvolgen om muggenbeten zoveel mogelijk te voorkomen: 

• Draag bedekkende kleding (lange mouwen, lange broek)
• Houd muggen buiten (horren voor ramen/deuren)
• Gebruik muggenwerende middelen op onbedekte huid
• Slaap onder een muskietennet (klamboe)

Er is geen vaccin beschikbaar tegen westnijlkoorts. 

Is westnijlkoorts te behandelen?

Er bestaan geen medicijnen tegen westnijlkoorts. Er zijn wel medicijnen die helpen om de klachten minder te maken, zoals paracetamol bij koorts. Bij ernstige westnijlkoorts is een opname in het ziekenhuis nodig.

Kunnen mensen het westnijlvirus aan elkaar doorgeven?

Mensen kunnen het westnijlvirus niet zomaar aan elkaar doorgeven. Er zijn een aantal zeldzame uitzonderingen. Daarbij gaat het om overdracht via bloedtransfusie of orgaandonatie. In risicogebieden waar het virus veel voorkomt let men hier daarom heel goed op. Ook in bepaalde regio’s in Nederland controleert de bloedbank Sanquin bloed van donoren nu op de aanwezigheid van het westnijlvirus.

Is het westnijlvirus gevaarlijk voor zwangeren?

Het westnijlvirus lijkt voor zwangeren niet gevaarlijker dan voor andere mensen. Zwangeren hebben geen hogere kans om ernstiger ziek te worden.

Kunnen zwangere vrouwen het westnijlvirus doorgeven aan hun ongeboren kind?

Er zijn wereldwijd enkele voorbeelden van pasgeborenen met het westnijlvirus. Maar dit is heel erg zeldzaam. Dat geldt ook voor overdracht van het virus aan baby’s via moedermelk. Vrouwen kunnen gewoon borstvoeding of gekolfde melk geven.

Wanneer moeten mensen contact opnemen met de huisarts?

Neem contact op met de huisarts of huisartsenpost als u:

• koorts en griepachtige klachten, eventueel met huiduitslag, krijgt, én
• u zich duidelijk zieker voelt dan bij een normale griep.

Bel meteen de huisarts of spoednummer (112) bij:

• plotselinge ernstige hoofdpijn
• nekstijfheid
• verwardheid, sufheid of problemen met praten
• verlammingsverschijnselen (bijvoorbeeld een arm of been niet goed kunnen bewegen)

Dit kunnen tekenen zijn van een hersenontsteking of hersenvliesontsteking, waarbij snelle medische hulp belangrijk is.

Hoe wordt bepaald of iemand door of met het westnijlvirus is overleden?

Bij meldingen van overlijden in combinatie met het westnijlvirus onderzoeken artsen wat precies de doodsoorzaak is. Soms kan het virus rechtstreeks tot ernstige hersenontsteking (encefalitis) of hersenvliesontsteking (meningitis) leiden. Mensen kunnen daaraan overlijden. In andere gevallen hebben mensen naast het westnijlvirus ook andere ernstige ziektes. Dan is het niet altijd duidelijk of het overlijden vooral door het virus of door iets anders komt.

Kan westnijlvirus via donorbloed worden overgedragen?

Het westnijlvirus kan via bloedtransfusie worden overgedragen als het virus in gedoneerd bloed zit. Om dat te voorkomen, test Sanquin bloeddonaties die voor transfusie worden gebruikt als de donor recent in een gebied is geweest waar het westnijlvirus door muggen wordt overgedragen. Sinds augustus 2026 komt het westnijlvirus ook in gebieden in Nederland voor. Bloeddonaties uit deze gebieden worden daarom nu ook door Sanquin getest op het virus, zodat een eventuele besmetting van de donor niet in bloedproducten terecht kan komen. 

Waar kan ik terecht met mijn zorgen over een bloedtransfusie? 

Een bloedtransfusie gebeurt alleen als dat om medische redenen noodzakelijk is. Bloedtransfusies zijn in Nederland veilig en ze worden inmiddels getest op het westnijlvirus. Als het virus in een donatie wordt gevonden, wordt die donatie vernietigd. Bespreek uw zorgen rond een transfusie met uw arts. Die kent uw medische situatie en kan uitleggen waarom een transfusie nodig is. 

Meer informatie over bloedtransfusies, het testen van donorbloed en de veiligheid van bloedtransfusies staat op de website van Sanquin.

Hoe vaak komt westnijlkoorts voor?

Het westnijlvirus heeft zich de laatste tientallen jaren verspreid over grote delen van de wereld. De ziekte komt al een tijd voor in delen van Afrika, het Midden-Oosten, West-Azië, Noord-Amerika, het zuidoosten en midden van Europa en het Middellandse zeegebied. De afgelopen jaren breidde de ziekte zich meer noordelijk uit binnen Europa, waaronder het midden van Duitsland. Op de website van ECDC (het Europese Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding) staat waar in Europa het virus op dit moment voorkomt.

In 2020 is voor het eerst een besmetting vastgesteld die in Nederland is opgelopen. De patiënt heeft het virus waarschijnlijk in de regio Utrecht gekregen door een muggenbeet. 

Van 2022 tot 2025 werden geen besmettingen bij mensen vastgesteld. Wel werden incidenteel besmette vogels of muggen gevonden. In 2025 werden voor het eerst besmettingen bij paarden gevonden in Nederland.

Sinds augustus 2026 is het westnijlvirus opnieuw vastgesteld bij vogels, muggen en paarden.

Hoeveel mensen in Nederland hebben het westnijlvirus?

Het RIVM heeft alleen cijfers van mensen die getest zijn op het westnijlvirus. Met laboratoriumonderzoek wordt dan gekeken of iemand het virus heeft. Het werkelijk aantal besmettingen ligt veel hoger dan deze aantallen. Dat komt omdat de meeste mensen geen klachten krijgen van het westnijlvirus. Of zij hebben milde klachten, zoals koorts, spierpijn en hoofdpijn. Zij komen niet bij een arts en worden niet getest.  

Het RIVM publiceert tijdens het muggenseizoen iedere week bij hoeveel mensen in Nederland het virus is aangetoond en of er overlijdens zijn gemeld. 

Lees meer over de situatie in Nederland op de pagina Actualiteiten over westnijlkoorts.

Hoe houdt Nederland de verspreiding van westnijlvirus in de gaten?

In oktober 2020 werd voor het eerst westnijlkoorts vastgesteld bij iemand die het virus in Nederland had opgelopen. Sindsdien doet het RIVM samen met andere organisaties doorlopend onderzoek naar het westnijlvirus in Nederland. Er wordt daarbij gelet op de aanwezigheid van het westnijlvirus bij  muggen, vogels, paarden en mensen in Nederland. Door deze monitoring is er zicht op het voorkomen en de verspreiding van het westnijlvirus, en kunnen de verschillende organisaties tijdig maatregelen nemen. Bij die maatregelen gaat het bijvoorbeeld om intensiever testen, het onderzoeken van bloed op de aanwezigheid van het virus en mensen informeren over voorzorgsmaatregelen.

Lees meer over Onderzoek naar westnijlvirus in Nederland.

Is het westnijlvirus te vergelijken met het coronavirus?

Het westnijlvirus en het coronavirus (SARS-CoV-2) zijn heel verschillend. Het westnijlvirus wordt overgedragen via muggen. Het coronavirus verspreidt zich vooral via druppeltjes van mens op mens. Het westnijlvirus wordt niet door contact of via de lucht tussen mensen overgedragen. Dat maakt de kans op snelle verspreiding veel kleiner dan bij het coronavirus Sars-Cov-2. Ook is het aantal ernstige westnijlvirusinfecties en overlijdens veel kleiner dan tijdens de coronapandemie. Het RIVM blijft de ontwikkeling van het westnijlvirus natuurlijk goed volgen. Maar de situatie is niet vergelijkbaar met een grote uitbraak van een luchtweginfectie, zoals corona.  

Wat is de rol van warm weer en klimaatverandering?

Bij hogere temperaturen kunnen ziekteverwekkers zich veel sneller in een mug vermenigvuldigen. Daardoor is de tijd tussen het oppikken van een virus en het kunnen doorgeven ervan korter. En zo kan een virus zich veel sneller verspreiden.  

Waarom is er wel een vaccin tegen westnijlvirus voor paarden, maar niet voor mensen?

Er zijn al langere tijd vaccins beschikbaar voor paarden, omdat paarden heel gevoelig zijn voor het westbijlvirus en zij ernstig ziek kunnen worden. Hierover staat meer informatie op de website van de NVWA.  
Voor mensen zijn op dit moment geen vaccins algemeen beschikbaar. Dit is onder andere omdat het aantal mensen dat ernstig ziek wordt door het westnijlvirus klein is.